Thương mại Việt Nam – Trung Quốc 9 tháng 2026 đạt 253,2 tỷ USD: nhập gì nhiều nhất, xu hướng chính ngạch ra sao?
Tóm tắt nhanh
Theo số liệu Hải quan Việt Nam, 9 tháng năm 2026 kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc đạt 253,2 tỷ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ 2025. Việt Nam nhập khẩu 187,3 tỷ USD (tăng 39,3%) và xuất khẩu 65,9 tỷ USD (tăng 32,9%), nhập siêu khoảng 121,4 tỷ USD. Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Trung Quốc. Ngày 26/10/2026, Bộ Công Thương và Văn phòng Nghiên cứu Quốc vụ viện Trung Quốc đã trao đổi về việc chuyển thương mại tiểu ngạch sang chính ngạch, xây dựng cửa khẩu thông minh và ngăn hàng giả mạo xuất xứ.
| Chỉ tiêu (9 tháng 2026) | Giá trị | So với cùng kỳ 2025 |
|---|---|---|
| Tổng kim ngạch hai chiều | 253,2 tỷ USD | +37,6% |
| Nhập khẩu từ Trung Quốc | 187,3 tỷ USD | +39,3% |
| Xuất khẩu sang Trung Quốc | 65,9 tỷ USD | +32,9% |
| Nhập siêu từ Trung Quốc | khoảng 121,4 tỷ USD | – |
Trung Quốc tiếp tục là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam. Theo Báo Đầu tư, chỉ sau 9 tháng, kim ngạch hai chiều năm 2026 đã gần bằng cả năm 2025, chỉ thấp hơn khoảng 3 tỷ USD. Gần 3/4 giá trị là hàng Việt Nam nhập từ Trung Quốc, chủ yếu là máy tính, linh kiện điện tử và máy móc thiết bị.
Cùng thời điểm, Việt Nam và Trung Quốc đang trao đổi về việc chuyển thương mại biên giới từ tiểu ngạch sang chính ngạch. Trong bài viết này, AZ Chính Ngạch tổng hợp số liệu chính thức, các nhóm hàng nhập khẩu chủ lực và những điều doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc cần chuẩn bị.
1. Kim ngạch thương mại Việt Nam – Trung Quốc 9 tháng 2026 là bao nhiêu?
Trả lời ngắn: 253,2 tỷ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ 2025. Nhập khẩu chiếm khoảng 74% tổng kim ngạch.
| Chỉ tiêu | 9 tháng 2026 | Tăng trưởng | Tỷ trọng |
|---|---|---|---|
| Tổng kim ngạch | 253,2 tỷ USD | +37,6% | 100% |
| Nhập khẩu từ Trung Quốc | 187,3 tỷ USD | +39,3% | ~74% |
| Xuất khẩu sang Trung Quốc | 65,9 tỷ USD | +32,9% | ~26% |
Nguồn: Hải quan Việt Nam, Bộ Công Thương công bố ngày 28/10/2026. Tỷ trọng do AZ Chính Ngạch tính từ số liệu công bố.
Theo Bộ Công Thương, trong 9 tháng năm 2026 Việt Nam đã trở thành đối tác thương mại lớn thứ 3 của Trung Quốc trên thế giới. Nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu (39,3% so với 32,9%), cho thấy nhu cầu hàng hóa, máy móc và linh kiện từ Trung Quốc của doanh nghiệp Việt Nam vẫn rất lớn.
2. Việt Nam nhập khẩu gì nhiều nhất từ Trung Quốc?
Trả lời ngắn: Hai nhóm lớn nhất là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (69,7 tỷ USD) và máy móc, thiết bị, phụ tùng (35 tỷ USD). Hai nhóm này cộng lại 104,7 tỷ USD, chiếm khoảng 56% tổng nhập khẩu từ Trung Quốc.
| Nhóm hàng nhập khẩu | Kim ngạch 9 tháng 2026 | Tỷ trọng trong tổng nhập khẩu từ TQ |
|---|---|---|
| Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện | 69,7 tỷ USD | ~37,2% |
| Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng | 35 tỷ USD | ~18,7% |
| Sản phẩm từ chất dẻo (nhựa) | 5,92 tỷ USD | ~3,2% |
| Sản phẩm từ sắt thép | 5,62 tỷ USD | ~3,0% |
| Chất dẻo nguyên liệu | 4,2 tỷ USD | ~2,2% |
| Sắt thép các loại | 4,07 tỷ USD | ~2,2% |
| Linh kiện, phụ tùng ô tô | trên 3 tỷ USD | ~1,6% |
| Ô tô nguyên chiếc | gần 1,8 tỷ USD | ~1,0% |
Nguồn số liệu: Báo Đầu tư (11/10/2026) theo Cục Hải quan. Tỷ trọng do AZ Chính Ngạch tính.
Nhiều nhóm hàng trong bảng trên chịu quản lý chuyên ngành mới từ năm 2026:
-
- Thiết bị điện, điện tử gia dụng: phải hợp quy theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN (hiệu lực 01/7/2026). Xem danh mục hàng nhập khẩu phải hợp quy.
-
- Vật liệu xây dựng (kính, tấm thạch cao, gạch ốp lát…): kiểm tra theo Thông tư 41/2026/TT-BXD. Xem vật liệu xây dựng nhập khẩu phải kiểm tra gì.
-
- Linh kiện điện tử, máy móc: dễ phát sinh tranh chấp mã HS. Từ 15/9/2026, việc phân loại thực hiện theo Thông tư 85/2026/TT-BTC.
3. Việt Nam xuất khẩu gì sang Trung Quốc?
Trả lời ngắn: Xuất khẩu đạt gần 66 tỷ USD, dẫn đầu là máy vi tính, điện tử (23,3 tỷ USD) và điện thoại, linh kiện (11,3 tỷ USD). Nông sản tăng mạnh, rau quả đạt 4,71 tỷ USD.
| Nhóm hàng xuất khẩu | Kim ngạch 9 tháng 2026 |
|---|---|
| Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện | 23,3 tỷ USD |
| Điện thoại các loại và linh kiện | 11,3 tỷ USD |
| Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác | 5,15 tỷ USD |
| Rau quả | 4,71 tỷ USD |
| Máy ảnh, máy quay phim và linh kiện | gần 3,2 tỷ USD |
| Thủy sản | 2,18 tỷ USD |
| Gỗ và sản phẩm gỗ | gần 2 tỷ USD |
| Hạt điều | 965 triệu USD (131.463 tấn) |
| Gạo | 535 triệu USD (gần 1,1 triệu tấn) |
Nguồn: Báo Đầu tư (11/10/2026) theo Cục Hải quan.
Điểm đáng chú ý: điện tử, linh kiện chiếm tỷ trọng lớn ở cả hai chiều xuất và nhập. Doanh nghiệp FDI nhập linh kiện từ Trung Quốc, lắp ráp tại Việt Nam rồi xuất một phần trở lại, cho thấy chuỗi cung ứng hai nước ngày càng gắn kết.
4. Vì sao Việt Nam và Trung Quốc thúc đẩy chuyển từ tiểu ngạch sang chính ngạch?
Trả lời ngắn: Chiều 26/10/2026, Thứ trưởng Bộ Công Thương Lương Hoàng Thái làm việc với đoàn Văn phòng Nghiên cứu Quốc vụ viện Trung Quốc do Phó Chủ nhiệm Phạm Tất dẫn đầu. Hai bên trao đổi 4 vấn đề lớn, trong đó có chuyển thương mại tiểu ngạch sang chính ngạch.
| Vấn đề hai bên trao đổi | Ý nghĩa với doanh nghiệp nhập khẩu |
|---|---|
| Chuyển dịch từ tiểu ngạch sang chính ngạch | Hàng đi tiểu ngạch, không đủ chứng từ sẽ ngày càng khó lưu thông, khó bán và xuất hóa đơn |
| Xây dựng cửa khẩu thông minh, tạo thuận lợi thông quan | Hàng chính ngạch khai báo đầy đủ sẽ được thông quan nhanh hơn |
| Ngăn hàng giả mạo xuất xứ, nhãn mác để xuất sang nước thứ ba | Kiểm tra xuất xứ, C/O, nhãn hàng hóa sẽ chặt hơn |
| Thúc đẩy hợp tác kinh tế qua biên giới | Thương mại biên giới tiếp tục tăng, nhưng theo hướng chính quy |
Phía Việt Nam khuyến khích Trung Quốc đầu tư và chuyển giao công nghệ vào hạ tầng giao thông, xe điện và pin lithium, năng lượng tái tạo, sản xuất thông minh và công nghiệp hỗ trợ. Theo thông tin từ Bộ Công Thương, buổi làm việc dừng ở mức trao đổi, chưa có thỏa thuận cụ thể nào được ký kết.
Lưu ý bắt buộc: Xu hướng đã rõ: cả hai phía đều muốn thương mại biên giới minh bạch, có chứng từ đầy đủ. Doanh nghiệp đang nhập hàng theo hình thức “bao thuế”, tiểu ngạch hoặc không có tờ khai sẽ gặp rủi ro ngày càng lớn:
-
- Hàng bị thu giữ khi quản lý thị trường kiểm tra.
-
- Không có hóa đơn đầu vào để hạch toán.
-
- Bị truy thu thuế khi kiểm tra sau thông quan.
5. Doanh nghiệp nhập hàng Trung Quốc cần chuẩn bị gì?
Trả lời ngắn: Chuyển sang nhập khẩu chính ngạch có tờ khai và hóa đơn, kiểm tra chính sách quản lý từng mặt hàng trước khi đặt hàng, và chuẩn bị đầy đủ hồ sơ kỹ thuật, xuất xứ.
-
- Rà soát hình thức nhập hàng hiện tại. Nếu đang đi tiểu ngạch hoặc “bao thuế”, nên chuyển sang chính ngạch để có tờ khai và hóa đơn đầu vào hợp pháp.
-
- Kiểm tra mặt hàng có thuộc diện hợp quy, kiểm tra chuyên ngành không trước khi đặt cọc. Thiết bị điện, đồ chơi, vật liệu xây dựng đều có quy định mới trong năm 2026.
-
- Xác định đúng mã HS dựa trên cấu tạo, công dụng thực tế. Với hàng khó phân loại hoặc giá trị lớn, cân nhắc xác định trước mã số HS.
-
- Yêu cầu nhà cung cấp làm C/O Form E đúng quy tắc xuất xứ để hưởng thuế ưu đãi ACFTA. Lưu ý: hàng có dấu hiệu giả mạo xuất xứ đang là trọng tâm kiểm tra của cả hai nước.
-
- Ghi nhãn hàng hóa đúng quy định: gồm tên hàng, xuất xứ và tên tổ chức chịu trách nhiệm.
-
- Lưu đầy đủ chứng từ (hợp đồng, hóa đơn, chứng từ thanh toán, tờ khai) để phục vụ kiểm tra sau thông quan.
6. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Câu 1: Kim ngạch thương mại Việt Nam – Trung Quốc 9 tháng năm 2026 là bao nhiêu?
Trả lời: Theo Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Trung Quốc 9 tháng năm 2026 đạt 253,2 tỷ USD, tăng 37,6% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, Việt Nam nhập khẩu từ Trung Quốc 187,3 tỷ USD và xuất khẩu sang Trung Quốc 65,9 tỷ USD.
Câu 2: Việt Nam nhập siêu từ Trung Quốc bao nhiêu trong 9 tháng năm 2026?
Trả lời: Theo số liệu Hải quan Việt Nam, nhập khẩu từ Trung Quốc (187,3 tỷ USD) vượt xuất khẩu sang Trung Quốc (65,9 tỷ USD) khoảng 121,4 tỷ USD trong 9 tháng năm 2026.
Câu 3: Việt Nam nhập khẩu mặt hàng gì nhiều nhất từ Trung Quốc?
Trả lời: Trong 9 tháng năm 2026, nhóm nhập khẩu lớn nhất là máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện với 69,7 tỷ USD, tiếp theo là máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng với 35 tỷ USD.
Câu 4: Chuyển từ tiểu ngạch sang chính ngạch có lợi gì cho doanh nghiệp?
Trả lời: Hàng chính ngạch có tờ khai hải quan, hóa đơn và chứng từ hợp pháp, nên được lưu thông, bán và xuất hóa đơn tại Việt Nam, được hạch toán chi phí và hạn chế rủi ro bị thu giữ hoặc truy thu thuế. Việt Nam và Trung Quốc cũng đang trao đổi về cửa khẩu thông minh để hàng chính ngạch thông quan thuận lợi hơn.
Câu 5: Việt Nam là đối tác thương mại thứ mấy của Trung Quốc?
Trả lời: Theo Bộ Công Thương, trong 9 tháng năm 2026 Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Trung Quốc trên thế giới, còn Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam.
7. Vì sao nên nhập hàng chính ngạch qua AZ Chính Ngạch?
AZ Chính Ngạch có hơn 19 năm kinh nghiệm (từ năm 2007) vận chuyển, ký gửi và order hàng chính ngạch Trung Quốc – Việt Nam:
-
- Order hàng chính ngạch: đặt hàng và thanh toán trực tiếp cho nhà cung cấp Trung Quốc, có chứng từ thanh toán phục vụ hồ sơ nhập khẩu.
-
- Ký gửi hàng chính ngạch: nhận hàng khách tự mua tại kho Trung Quốc và khai báo hải quan đầy đủ.
-
- Vận chuyển chính ngạch: khai báo hải quan, xử lý hợp quy, kiểm tra chuyên ngành và giao hàng về kho tại Việt Nam.
-
- Đủ tờ khai, hóa đơn, chứng từ hợp pháp để doanh nghiệp yên tâm bán hàng và hạch toán.
-
- Tư vấn chính sách mới như Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, Thông tư 41/2026/TT-BXD, Thông tư 85/2026/TT-BTC trước khi đặt hàng.
Nguồn: Cổng TTĐT Bộ Công Thương (moit.gov.vn, 28/10/2026) và Báo Đầu tư (baodautu.vn, 11/10/2026), số liệu theo Hải quan Việt Nam. Tỷ trọng và mức nhập siêu do AZ Chính Ngạch tính từ số liệu công bố, mang tính tham khảo.