Phương thức đánh giá hợp quy 3+7 và 5+7 là gì? Hướng dẫn theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN
Tóm tắt nhanh
Thông tư 14/2026/TT-BKHCN quy định 8 phương thức đánh giá sự phù hợp, thay thế Thông tư 28/2012/TT-BKHCN, 02/2017/TT-BKHCN và 04/2025/TT-BKHCN. Với hàng rủi ro cao theo Thông tư 36/2026/TT-BKHCN:
- Nhóm an toàn điện, đồ chơi áp dụng phương thức 5 và 7.
- Nhóm thiết bị vô tuyến, viễn thông áp dụng phương thức 3 và 7.
Doanh nghiệp chọn một trong hai cách:
- Chứng nhận theo kiểu loại, gắn với nhà máy (phương thức 3 hoặc 5). Giấy có thời hạn, dùng được cho nhiều lô.
- Chứng nhận theo từng lô (phương thức 7).
| Phương thức | Cách đánh giá | Giá trị chứng nhận |
|---|---|---|
| 3 | Thử nghiệm mẫu điển hình + đánh giá quá trình sản xuất; giám sát lấy mẫu tại nơi sản xuất | Có thời hạn, có giám sát |
| 5 | Thử nghiệm mẫu điển hình + đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý; giám sát lấy mẫu tại nơi sản xuất và/hoặc thị trường | Có thời hạn, có giám sát |
| 7 | Thử nghiệm, đánh giá lô sản phẩm | Chỉ cho lô được đánh giá |
Trong Thông tư 36/2026/TT-BKHCN, cột biện pháp quản lý ghi các cụm “phương thức 5 và 7” hoặc “phương thức 3 và 7”. Hiểu đúng các phương thức này giúp doanh nghiệp chọn cách chứng nhận rẻ và nhanh nhất cho mô hình nhập hàng của mình. Bài viết này giải thích chi tiết một phần trong bài tra cứu Thông tư 36/2026/TT-BKHCN.
1. 8 phương thức đánh giá sự phù hợp là gì?
Trả lời ngắn: Thông tư 14/2026/TT-BKHCN quy định 8 phương thức. Các phương thức khác nhau ở đối tượng đánh giá (mẫu, quá trình sản xuất, hệ thống quản lý, lô hàng) và cách giám sát sau chứng nhận.
| Phương thức | Đánh giá ban đầu | Giám sát |
|---|---|---|
| 1 | Thử nghiệm mẫu điển hình của kiểu, loại sản phẩm | Không |
| 2 | Thử nghiệm mẫu điển hình | Thử nghiệm mẫu lấy trên thị trường |
| 3 | Thử nghiệm mẫu điển hình + đánh giá quá trình sản xuất | Thử nghiệm mẫu lấy tại nơi sản xuất + đánh giá quá trình sản xuất |
| 4 | Như phương thức 3 | Mẫu lấy tại nơi sản xuất, trên thị trường hoặc cả hai |
| 5 | Thử nghiệm mẫu điển hình + đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý | Mẫu lấy tại nơi sản xuất, thị trường hoặc cả hai + đánh giá quá trình sản xuất / hệ thống quản lý |
| 6 | Đánh giá hệ thống quản lý | Đánh giá, giám sát hệ thống quản lý |
| 7 | Thử nghiệm, đánh giá lô sản phẩm | Không (chỉ áp dụng cho lô) |
| 8 | Thử nghiệm hoặc kiểm định toàn bộ sản phẩm | Không |
Lưu ý bắt buộc: Hàng rủi ro cao không áp dụng phương thức 1 và 6. Phương thức được chọn phải phù hợp với mức rủi ro theo quy chuẩn và được ghi trên giấy chứng nhận.
2. Vì sao Thông tư 36/2026 ghi “5 và 7” hoặc “3 và 7”?
Trả lời ngắn: “5 và 7” nghĩa là doanh nghiệp được chọn phương thức 5 hoặc phương thức 7, không phải làm cả hai. “3 và 7” cũng hiểu tương tự.
| Nhóm hàng rủi ro cao (Phụ lục I TT 36/2026) | Phương thức | Ví dụ |
|---|---|---|
| Xăng dầu, LPG, đồ chơi trẻ em, gia dụng điện, dây cáp điện, aptomat | 5 và 7 | Đồ chơi trẻ em, nồi cơm điện, quạt điện, dây cáp điện |
| Thiết bị vô tuyến, viễn thông | 3 và 7 | Thiết bị Wi-Fi, bộ đàm, flycam |
3. Nên chọn chứng nhận theo nhà máy hay theo lô?
Trả lời ngắn:
- Nhập định kỳ, ổn định từ một nhà máy, cùng model: chọn phương thức 3 hoặc 5.
- Nhập lô lẻ, nhiều mẫu, hay đổi xưởng: chọn phương thức 7.
| Tiêu chí | Phương thức 3 / 5 | Phương thức 7 |
|---|---|---|
| Đối tượng | Kiểu loại sản phẩm + nhà máy sản xuất | Từng lô hàng nhập khẩu |
| Thời hạn giấy chứng nhận | Có thời hạn, kèm giám sát định kỳ (hàng rủi ro cao: giám sát không quá 12 tháng/lần) | Chỉ cho lô được chứng nhận |
| Lấy mẫu | Mẫu điển hình; giám sát lấy mẫu định kỳ | Lấy mẫu ngẫu nhiên theo thống kê từ lô |
| Chi phí | Cao ở lần đầu (có đánh giá nhà máy), thấp ở các lô sau | Phát sinh lại ở mỗi lô |
| Thời gian thông quan các lô sau | Nhanh hơn vì đã có chứng nhận | Mỗi lô phải chờ lấy mẫu, thử nghiệm |
| Phù hợp | Hàng OEM thương hiệu riêng, nhập đều đặn | Lô thử thị trường, đơn nhiều mẫu, nhà cung cấp thay đổi |
Giảm số mẫu, giảm mức đánh giá: Theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, số mẫu hoặc mức đánh giá quá trình sản xuất có thể được giảm khi nhà máy đáp ứng đủ các điều kiện:
- Có chứng chỉ ISO 9001, HACCP, GMP hoặc tương đương, còn hiệu lực tối thiểu 6 tháng, phạm vi bao trùm sản phẩm, do tổ chức được công nhận cấp.
- Có chương trình giám sát nội bộ, thử nghiệm tại phòng thử nghiệm được công nhận.
CẢNH BÁO: Giấy chứng nhận phương thức 5 gắn với nhà máy và kiểu loại cụ thể. Nếu đổi sang xưởng khác hoặc model khác, dù cùng loại hàng, phải đánh giá lại hoặc chuyển sang phương thức 7.
4. Phương thức 7 lấy mẫu như thế nào?
Trả lời ngắn: Sản phẩm trong lô phải đồng nhất. Mẫu được lấy ngẫu nhiên theo phương án thống kê nêu trong quy chuẩn (ví dụ TCVN 7790/ISO 2859). Lô đạt khi số mẫu không phù hợp nằm trong giới hạn cho phép.
- Lô hàng có nhiều model khác nhau thường phải lấy mẫu theo từng model, làm tăng chi phí thử nghiệm.
- Nên tách thùng theo model và ghi rõ trên packing list để thuận tiện lấy mẫu tại cửa khẩu hoặc kho.
5. Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Câu 1: Phương thức 5 và 7 trong Thông tư 36/2026 nghĩa là gì?
Trả lời: Doanh nghiệp được chọn một trong hai cách chứng nhận theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN. Phương thức 5 là thử nghiệm mẫu điển hình kết hợp đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý, có giám sát. Phương thức 7 là thử nghiệm, đánh giá theo từng lô hàng.
Câu 2: Phương thức 3 và phương thức 5 khác nhau thế nào?
Trả lời: Cả hai đều thử nghiệm mẫu điển hình và đánh giá sản xuất. Phương thức 3 đánh giá quá trình sản xuất, giám sát bằng mẫu lấy tại nơi sản xuất. Phương thức 5 có thể đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý, giám sát bằng mẫu lấy tại nơi sản xuất, trên thị trường hoặc cả hai.
Câu 3: Hàng rủi ro cao có được chứng nhận theo phương thức 1 không?
Trả lời: Không. Theo Thông tư 14/2026/TT-BKHCN, hàng hóa rủi ro cao không áp dụng phương thức 1 và phương thức 6.
Câu 4: Nên chọn phương thức 5 hay 7 khi nhập hàng từ Trung Quốc?
Trả lời: Nếu nhập định kỳ cùng model từ một nhà máy, phương thức 5 tiết kiệm hơn vì giấy chứng nhận dùng được cho nhiều lô. Nếu nhập lô lẻ, nhiều mẫu hoặc hay thay đổi nhà cung cấp, phương thức 7 linh hoạt hơn vì đánh giá theo từng lô.
6. Vì sao nên nhập hàng chính ngạch qua AZ Chính Ngạch?
AZ Chính Ngạch có hơn 19 năm kinh nghiệm (từ năm 2007) vận chuyển, ký gửi và order hàng chính ngạch Trung Quốc – Việt Nam, hỗ trợ:
- Tư vấn chọn phương thức phù hợp với tần suất nhập, số model và nhà cung cấp.
- Kết nối tổ chức chứng nhận được chỉ định, chuẩn bị hồ sơ nhà máy cho phương thức 3/5.
- Sắp xếp đóng gói, packing list theo model để giảm chi phí lấy mẫu với phương thức 7.
- Order, thanh toán cho nhà cung cấp, khai báo hải quan và giao hàng về kho tại Việt Nam, đủ tờ khai, hóa đơn, chứng từ hợp pháp.